Van links naar rechts: Rakea, Carla, Hafize en gespreksleider Ayse

– Fotografie: Johannes van Camp

Met begrip voor elkaar ben je samen vrij

Iedere maandagmiddag is er een gespreksgroep in buurthuis De Rozenobel in de Haarwijk. Een plek waar vrouwen met een multiculturele achtergrond elkaar ontmoeten. Voor de gezelligheid en om ervaringen uit te wisselen over allerlei thema’s. Deze keer spreken Rakea, Hafize, Carla en gespreksleider Ayse over het thema: ‘samen ben je vrij’.

Alleenstaande moeder vlucht
Afghanistan 1997. De burgeroorlog is volop aan de gang. Er is totale onvrijheid. Rakea is een alleenstaande moeder. Zij ondergaat de gruwelen van de oorlog en is voortdurend bang. Samen met haar twee dochtertjes vlucht ze naar Nederland, naar veiligheid en vrijheid.

“Ik kwam in een klein Nederlands dorp terecht. Daar was ik de enige buitenlander. Ook daar vond ik nog geen vrijheid. Ik werd niet geaccepteerd. Als ik bijvoorbeeld naar de supermarkt ging, werd ik voortdurend in de gaten gehouden. Ik had het er moeilijk mee”, vertelt Rakea.

Veel steun van lieve mensen
“Gelukkig raakte ik bevriend met een Nederlands echtpaar, met wie ik na 23 jaar nog steeds goed contact heb. Ze zijn als een opa en oma voor mijn kinderen. Zij hebben me enorm geholpen.
Ook de contactpersoon bij de gemeente heeft me heel goed geholpen. Ik kon altijd bij haar terecht. Ik heb een trauma van de oorlog, waardoor ik jaren bij de psychiater kwam. Sinds 13 jaar woon ik in Gorinchem. Hier hebben we een multiculturele samenleving, kan ik gelukkig wel zijn wie ik ben en voel ik me vrij.”

Alleen samen ben je vrij
“Ik heb altijd contact gezocht met mensen. Ik raad vrouwen van buitenlandse afkomst aan om naar buiten te gaan. Blijf niet thuis zitten. Als ik moeite had met de taal, zocht ik een woordenboek en vroeg ik iemand om me te helpen. Dan trof ik altijd wel lieve mensen die begrip hebben voor mijn situatie als alleenstaande gevluchte moeder met een heel andere taal en cultuur. Dus jazeker: alleen samen ben je vrij.”

Andere vrouwen helpen
Ook al komen oude ervaringen nog weleens boven, over het algemeen voelt Rakea zich gelukkig en vrij. Nu helpt ze ook andere vrouwen van buitenlandse afkomst door ze te stimuleren naar buiten te gaan en mensen te ontmoeten. “Als ik bijvoorbeeld iets leuks op internet voor ze vind, stuur ik dat door. Het zijn misschien kleine dingen, maar ik probeer te helpen waar ik kan.”

Buitenlands uiterlijk
Hafize kwam naar Nederland toen ze 10 jaar was. “Ik heb zo’n beetje alles over Nederland van mijn buurvrouw geleerd. Mede door haar hulp voel ik me vrij.” Soms voelde Hafize zich minder vrij, bijvoorbeeld wanneer mensen anders reageren dan verwacht.
“Ik werkte als voedingsassistent in een verpleeghuis. Op mijn eerste werkdag droeg ik een hoofddoek. Bijna niemand sprak mij aan. Eén dame zocht wel contact en vroeg waar ik vandaan kwam. De volgende dag ging ik zonder hoofddoek naar het werk. En plotseling praatte iedereen met me. U bent zeker buitenlands? Waar komt u vandaan? Ik zei: ik was hier gisteren ook.”

Bekeerd tot de islam
Ook bijzonder is de ervaring van Carla. Zij is van Nederlandse afkomst en bekeerd tot de islam. In Nederland kan dat: we hebben vrijheid van godsdienst. Ook Carla draagt haar steentje bij om andere vrouwen te ondersteunen. “Ik ben hier twee jaar geleden begonnen als vrijwilligster bij deze gespreksgroep en kom hier nu bijna iedere maandagmiddag. Iedereen kan zich hier vrij voelen. Ik vind dat ik de vrijheid heb om te zijn wie ik ben, ook al merk ik dat mensen het soms wel apart vinden. Ik heb natuurlijk een Nederlands uiterlijk. Als ik eenmaal met mensen in gesprek ga, verdwijnt dat gevoel.”
In gesprek gaan, blijkt een belangrijke sleutel om elkaar te leren kennen en te respecteren. Maar soms is een gesprek lastig. Daar weet Ayse, buurtwerker bij de gemeente, over mee te praten.

Elkaar begrijpen…
“Laatst hoorde ik van een vrouw van Nederlandse afkomst dat zij telkens geen groet terugkreeg als ze iemand van buitenlandse afkomst op straat begroette”, vertelt Ayse. “Ze vond dat maar onaardig en onbeleefd. Maar, hier is iets bijzonders aan de hand. Want volgens islamitisch gebruik behoor je een ander te groeten. Hier speelt waarschijnlijk schaamte of verlegenheid. De Nederlandse mevrouw denkt: wat onbeleefd, die mevrouw groet mij niet. Terwijl de buitenlandse mevrouw denkt: oh, wat nu, ik behoor te groeten, maar laat ik het niet doen, want mijn Nederlands is niet goed genoeg voor een praatje.”

… door elkaar te leren kennen
Als we elkaar beter leren kennen, kunnen we elkaar beter begrijpen. Daarom is de gespreksgroep bij de Rozenobel zo’n mooi initiatief. Want de dames komen niet alleen wekelijks bij elkaar om te praten, ze koken ook maandelijks soep voor de hele buurt. Dan komen ook de dames van Nederlandse afkomst. Een mooi begin om elkaar beter te leren kennen. En misschien een gelegenheid om ook eens op de maandagmiddag aan te schuiven?